Van disruptor naar de standaard: Karst Wouda over de toekomst van Zwartwoud
Wie Zwartwoud alleen als interieurbouwer omschrijft, doet het bedrijf volgens directeur Karst Wouda inmiddels tekort. De afgelopen jaren groeide de organisatie stevig, werd vol ingezet op duurzaamheid en kreeg Zwartwoud steeds vaker een rol aan de voorkant van complexe interieurprojecten. Tegelijkertijd groeit de ambitie om kennis te delen, partijen te verbinden en circulariteit verder de markt in te brengen.
En dat terwijl een deel van de doelstellingen voor 2030 volgens Wouda nu al werkelijkheid is geworden.
'We hadden een stip op de horizon gezet met een strategie en doelstellingen voor 2030. Door de versnelling die in onze organisatie heeft plaatsgevonden en door hoe de buitenwereld dat oppakt, is dat eigenlijk in een stroomversnelling gekomen. In 2026 leven we deels al in 2030, omdat we behoorlijk wat doelstellingen al hebben gehaald.'
Dat betekent volgens hem niet dat het tijd is voor een nieuwe koers. 'Een radicale koersverandering? Absoluut niet. We zitten er middenin en er is nog steeds veel te behalen.'
De volgende stap zit volgens Wouda vooral in het verder ontwikkelen en delen van kennis en innovaties en het intensiveren van samenwerkingen in de keten. Nieuwe technologie kan daarin een rol spelen, bijvoorbeeld door materiaalpaspoorten met AI slimmer en intelligenter te maken. Maar zijn ambities gaan verder. Zo ziet hij mogelijkheden voor een circulaire fabriek waarin verschillende partijen gezamenlijk werken aan nieuwe oplossingen.
'Het gaat er nu om nog beter te worden in wat we doen en onze voorsprong te behouden.'
Geen interieurbouwer, maar circulaire interieurontwikkelaar
Die ambitie past bij een verandering die binnen Zwartwoud al langer gaande is. Het traditionele beeld van een interieurbouwer die een tekening ontvangt en vervolgens het gevraagde maatwerk produceert, sluit volgens Wouda steeds minder aan bij de dagelijkse praktijk.
'Je zegt terecht: wij zijn geen interieurbouwer. Dat zijn we ook nooit echt geweest, want we hebben altijd een ontwikkelclub aan de voorkant gehad. Ik zie ons als een circulaire interieurontwikkelaar.'
Juist die positie aan het begin van een project wordt steeds belangrijker. Zwartwoud denkt samen met architecten en opdrachtgevers na over de realisatie van een interieur, waarbij naast materialisatie en constructie ook CO₂, modulariteit en hergebruik van grondstoffen een rol spelen. De afdeling productontwikkeling aan de voorkant is volgens Wouda in twee jaar tijd met veertig procent gegroeid.
Ook projectmanagement verandert daardoor. Een projectmanager organiseert steeds vaker meer dan alleen planning, productie en montage. Denk aan het inventariseren van bestaande interieurs, het demonteren en tijdelijk opslaan van bruikbare onderdelen en het organiseren van hergebruik. Materialen die niet opnieuw kunnen worden ingezet, moeten uiteindelijk zo verantwoord mogelijk terugkeren in de grondstoffenstroom.
'Dat is een heel ander vraagstuk dan: dit is het tafeltje dat gemaakt moet worden, zo ziet het eruit en op die datum moet het klaar zijn. Dat laatste is wat de traditionele interieurbouwer doet.'
Ook in de productie ziet Wouda mogelijkheden om die ontwikkeling verder door te trekken. Meer producten opknappen en opnieuw inzetbaar maken, aanvullende disciplines zelf uitvoeren en bij montage en assemblage meer samenwerken met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zijn voorbeelden die hij noemt.
Het duurzame alternatief moet altijd op tafel liggen
Niet iedere opdrachtgever staat al op hetzelfde punt. Zwartwoud richt zich bewust op corporates, overheden en architecten, omdat duurzaamheid daar steeds nadrukkelijker op de agenda staat. Tegelijkertijd ziet Wouda kansen in sectoren waar die ontwikkeling nog minder ver is, zoals retail en het mkb.
Ook wanneer een opdrachtgever nog traditioneel naar een interieurproject kijkt, ziet hij een verantwoordelijkheid voor Zwartwoud. Naar schatting is inmiddels ongeveer zeventig procent van de omzet duurzaam.
'Ik vind dat we een morele verplichting hebben om ook die klanten mee te nemen. We moeten inzicht bieden in het alternatief, wat het oplevert, wat het doet met de prijs en vooral wat het oplevert om voor een duurzaam interieur te kiezen.'
Daarbij wil Wouda ook nadrukkelijker kijken naar restwaarde. Wanneer materialen of producten na hun eerste gebruiksfase nog waarde vertegenwoordigen, verandert immers ook het financiële gesprek rondom een interieur.
'Als een vraag traditioneel wordt ingestoken, moeten we onszelf eigenlijk verplichten om altijd het duurzame alternatief ernaast te leggen. Dan kun je zeggen: dit is vrijblijvend, maar we adviseren je nadrukkelijk om voor deze optie te kiezen. Zo kunnen we ook echt een kennispartner zijn.'
Die rol kan Zwartwoud volgens hem niet alleen vervullen. Hij wil meer verbinding zoeken met start-ups, leveranciers en het onderwijs. Vooral in open en gelijkwaardige samenwerkingen ziet hij kansen om stappen te zetten. Ook de verbinding met jongeren is belangrijk. Door bijvoorbeeld onderwijsprogramma's te ondersteunen, lessen te verzorgen of workshops te ontwikkelen, kunnen praktijkkennis en nieuwe ideeën elkaar versterken.
Groei zonder het karakter te verliezen
Tegelijkertijd verandert Zwartwoud zelf. De organisatie groeide in enkele jaren met meer dan vijftig procent en telt inmiddels over de tachtig medewerkers. Verdere groei is mogelijk, maar groter worden is voor Wouda geen doel op zichzelf.
'Eindeloze groei is niet mijn ambitie, wel natuurlijke groei en een steeds grotere impact maken als bedrijf.'
Minstens zo belangrijk is het behouden van het karakter van de organisatie. Processen zijn professioneler ingericht en naast het managementteam spelen teamleiders een steeds belangrijkere rol. Maar cultuur kun je volgens Wouda niet van bovenaf opleggen.
'Het management kan allerlei leuke ideeën hebben, maar de mensen moeten het ook voelen en doorleven en het vanuit intrinsieke motivatie doen.' Daarom worden verantwoordelijkheden bewust lager in de organisatie gelegd. Voor Wouda is juist die menselijke ontwikkeling misschien wel het resultaat waar hij het meest trots op is.
'Dan begin ik bij de mens. Hoe wij als groep zijn gegroeid, met elkaar omgaan en welke sfeer hier hangt: daar ben ik het meest trots op. Ik zeg weleens dat ik de bondscoach ben. Het is aan mij om iedereen op de juiste plek te zetten.'
Volgens hem is die cultuur bovendien een belangrijke motor achter de ontwikkeling van Zwartwoud. 'Wat we hier de afgelopen jaren hebben gecreëerd – veiligheid, plezier, een gezamenlijk doel en saamhorigheid – is een katalysator geweest voor de groei. Mooie projecten kan ik ook opnoemen, maar ik vind dit eigenlijk belangrijker.'
Van disruptor naar de standaard
Als Wouda één ambitie moet noemen die voor 2030 nog op zijn lijst staat, is dat de ontwikkeling van een circulaire hub of fabriek. Een omgeving waarin meerdere partijen samenwerken aan circulaire oplossingen en waar ook ruimte is voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
'Ik wil een situatie en omgeving creëren waarin onderwijs, overheid en ondernemingen op één plek samenkomen. Ik zou daar de regisseur en organisator van willen zijn om het allemaal samen te brengen, zodat we heel veel impact kunnen maken.' Die ambitie bouwt voort op een keuze die enkele jaren geleden bewust werd gemaakt. Zwartwoud besloot vol in te zetten op duurzaamheid, zonder vooraf te weten of de markt daarin mee zou gaan.
'We hebben met volle overtuiging voor duurzaamheid gekozen, maar je weet nooit honderd procent zeker of dat ook aanslaat. Ik ben er trots op dat de keuze die we toen maakten succesvol is geworden.'
Waar Zwartwoud zich enkele jaren geleden volgens Wouda vooral als uitdager van de traditionele markt positioneerde, verschuift die ambitie inmiddels.
'Ik zag ons een paar jaar geleden als een soort disruptor in de markt: we wilden het echt anders doen dan anderen. We krijgen nu ook van concullega's complimenten over hoe we dit aanpakken.'
En waar moet dat uiteindelijk toe leiden? Karst verteld: 'Het zou mooi zijn als je over vijf jaar kunt zeggen: Zwartwoud heeft de standaard in de markt gezet. Van disruptor naar de standaard.'
